NỘI QUY AN TOÀN LAO ĐỘNG NHÀ XƯỞNG: MẪU CHUẨN 2026, CÁCH BAN HÀNH

Xưởng sắp đón đoàn audit của khách hàng, hoặc vừa có công nhân bị thương ở máy dập, và bạn cần một bản nội quy an toàn lao động nhà xưởng dùng được ngay? Bài viết đưa sẵn mẫu nội quy đầy đủ 12 điều, quy định chi tiết cho 8 khu vực rủi ro, mức phạt mới theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP và 6 bước ban hành đúng luật.

1. Nội quy an toàn lao động nhà xưởng là gì, có bắt buộc không?

Nội quy an toàn lao động nhà xưởng là văn bản do chủ doanh nghiệp ban hành, quy định những việc người lao động phải làm và không được làm để tránh tai nạn, bệnh nghề nghiệp tại xưởng. Đây là nghĩa vụ bắt buộc, không phải lựa chọn: xưởng nào có máy móc, có người làm việc đều phải có.

Nội quy khác quy trình vận hành. Nội quy là các quy tắc chung áp cho mọi người vào xưởng, còn quy trình là từng bước thao tác an toàn cho một máy hoặc một công việc cụ thể. Một xưởng chuẩn cần cả hai, đặt cạnh nhau tại vị trí làm việc.

1.1. Căn cứ pháp lý bạn cần nắm

Điều 15 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 (Luật số 84/2015/QH13) yêu cầu người sử dụng lao động căn cứ pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và điều kiện sản xuất thực tế để xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện nội quy, quy trình bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động. Chữ quan trọng là “tổ chức thực hiện”: treo bảng mà không huấn luyện, không giám sát vẫn bị coi là vi phạm.

Bên cạnh đó, Bộ luật Lao động 2019 (Điều 118) quy định nội quy lao động của doanh nghiệp phải có nội dung về an toàn, vệ sinh lao động. Doanh nghiệp dùng từ 10 lao động trở lên phải ban hành nội quy bằng văn bản và đăng ký với cơ quan quản lý lao động cấp tỉnh trong 10 ngày kể từ ngày ban hành (Điều 119).

Điều 16 và Điều 17 của Luật An toàn, vệ sinh lao động chia trách nhiệm rõ cho hai phía. Chủ xưởng phải trang bị phương tiện bảo vệ, huấn luyện, kiểm tra máy và đặt biển cảnh báo bằng tiếng Việt cùng ngôn ngữ người lao động hiểu. Người lao động phải chấp hành nội quy, dùng đúng đồ bảo hộ và báo ngay khi phát hiện nguy cơ.

>>> Nếu bạn đang dựng bộ phận an toàn từ đầu, đọc thêm bài EHS nhà máy là gì và cách triển khai để thấy nội quy nằm ở đâu trong cả hệ thống.

1.2. Mức phạt mới theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP

Từ 10/9/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động. Nhiều bài mẫu nội quy trên mạng vẫn trích mức phạt cũ, bạn nên cập nhật theo bảng dưới.

Mức phạt trong Nghị định áp cho cá nhân. Theo Điều 7, doanh nghiệp bị phạt gấp 2 lần, nên cột thứ ba là con số thực tế một công ty phải nộp.

Điểm đáng chú ý: thiếu nội quy chỉ bị phạt 10 đến 20 triệu đồng, nhưng thiếu thiết bị an toàn bị phạt tới 50 triệu đồng. Nghĩa là cơ quan thanh tra nhìn vào việc xưởng có làm được điều nội quy viết hay không, chứ không chỉ nhìn tờ giấy.

2. Mẫu nội quy an toàn lao động nhà xưởng (bản đầy đủ, in dán được)

Đây là phần hầu hết người tìm kiếm cần nhất. Mẫu dưới đây viết cho xưởng cơ khí, gia công, lắp ráp quy mô 20 đến 500 người. Bạn thay phần trong ngoặc vuông và bỏ điều khoản không áp dụng cho xưởng mình.

CÔNG TY [TÊN CÔNG TY]
NỘI QUY AN TOÀN LAO ĐỘNG NHÀ XƯỞNG
(Ban hành kèm Quyết định số [...]/QĐ-[...] ngày [...] của Giám đốc)

Điều 1. Phạm vi áp dụng
Nội quy áp dụng cho toàn bộ người lao động, thực tập sinh, nhà thầu và khách khi ra vào khu vực sản xuất của công ty.

Điều 2. Ra vào xưởng

• Chỉ người có thẻ nhân viên hoặc thẻ khách mới được vào xưởng. Khách và nhà thầu phải có người hướng dẫn đi kèm.

• Đi đúng lối đi bộ đã kẻ vạch. Không đi tắt qua khu vực máy đang chạy, khu xe nâng hoạt động.

• Không mang rượu bia, chất kích thích, vật dụng gây cháy vào xưởng. Người có biểu hiện say không được làm việc.

Điều 3. Trang phục và bảo hộ lao động

• Mặc đồng phục gọn gàng, cài kín cúc tay áo. Không đeo trang sức, khăn quàng, không để tóc dài thả tự do gần máy quay.

• Sử dụng đúng và đủ phương tiện bảo vệ cá nhân theo biển chỉ dẫn tại từng khu vực: giày bảo hộ, kính, nút tai, găng tay, mũ, khẩu trang.

• Bảo hộ hỏng phải báo tổ trưởng để đổi ngay, không tự sửa, không tự bỏ.

Điều 4. Vận hành máy móc, thiết bị

• Chỉ người đã được huấn luyện và được giao nhiệm vụ mới được vận hành máy. Không vận hành máy của người khác.

• Kiểm tra máy, che chắn, công tắc dừng khẩn cấp trước mỗi ca. Phát hiện bất thường phải dừng máy và báo ngay.

• Không tháo, vô hiệu hóa hàng rào bảo vệ, cảm biến an toàn, nắp che chuyển động.

• Khi sửa chữa, vệ sinh, thay khuôn: ngắt nguồn, khóa và treo thẻ cảnh báo trước khi đưa tay vào vùng nguy hiểm.

Điều 5. An toàn điện

• Chỉ thợ điện có chứng chỉ mới được mở tủ điện, đấu nối, sửa chữa thiết bị điện.

• Không dùng dây điện trần, ổ cắm nối chồng, không treo đồ lên dây dẫn. Không để nước, hóa chất gần tủ điện.

Điều 6. Hóa chất

• Mọi bình, thùng hóa chất phải có nhãn. Đọc phiếu an toàn hóa chất (SDS) trước khi sử dụng.

• Hóa chất lỏng đặt trên khay chống tràn, để xa nguồn nhiệt. Không ăn uống, hút thuốc trong khu hóa chất.

Điều 7. Kho, giá kệ và vận chuyển nội bộ

• Không xếp hàng vượt tải trọng ghi trên biển của giá kệ. Hàng nặng để tầng dưới, hàng nhẹ để tầng trên.

• Chỉ người có chứng chỉ mới được lái xe nâng. Xe đẩy, xe nâng đi đúng làn, không chở người.

Điều 8. Phòng cháy chữa cháy

• Không hút thuốc, không dùng lửa trần ngoài khu vực cho phép. Hàn, cắt phải có giấy phép làm việc nóng.

• Không để hàng, xe đẩy chắn lối thoát hiểm, tủ chữa cháy, bình chữa cháy.

Điều 9. Làm việc trên cao và không gian hạn chế

• Làm việc trên cao phải đeo dây đai an toàn toàn thân, móc vào điểm neo chắc chắn.

• Vào bồn, hố, bể kín phải có giấy phép, đo khí trước khi vào và có người giám sát bên ngoài.

Điều 10. Vệ sinh, 5S khu vực làm việc

• Dọn sạch phoi, dầu tràn ngay khi phát sinh. Dụng cụ dùng xong cất đúng vị trí đã đánh dấu.

• Giẻ dính dầu bỏ vào thùng kim loại có nắp, đổ cuối mỗi ca.

Điều 11. Báo cáo sự cố và tai nạn

• Mọi tai nạn, sự cố, kể cả suýt xảy ra, phải báo tổ trưởng trong ca làm việc.

• Người lao động có quyền dừng việc khi thấy rõ nguy cơ đe dọa tính mạng và báo ngay cho người quản lý.

Điều 12. Xử lý vi phạm
Người vi phạm nội quy bị xử lý kỷ luật theo Nội quy lao động của công ty. Trường hợp gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

[Địa danh], ngày [...] tháng [...] năm 2026
GIÁM ĐỐC (ký, đóng dấu)

Bản mẫu này là nội quy chung. Nó chưa đủ để qua audit nếu xưởng không có quy trình riêng cho từng máy nguy hiểm. Phần 3 dưới đây giúp bạn viết các quy định chi tiết đó.

3. Nội quy an toàn chi tiết theo từng khu vực trong nhà xưởng

Mỗi khu vực có mối nguy riêng nên cần quy định riêng, dán ngay tại chỗ. Cinvico gợi ý nội dung cho 8 khu vực phổ biến nhất ở xưởng cơ khí, điện tử và lắp ráp miền Bắc.

3.1. Khu vực có máy chuyển động: máy dập, máy chấn, robot, băng tải

Đây là nơi xảy ra nhiều tai nạn nghiêm trọng nhất: kẹp tay, cuốn tóc, va đập. Nội quy phải cấm tuyệt đối việc đưa tay vào vùng nguy hiểm khi máy chưa dừng hẳn và chưa khóa nguồn.

Quy định cần có tại khu vực máy:

• Khóa và treo thẻ (Lockout/Tagout): mỗi người sửa máy giữ khóa riêng, chỉ người treo khóa mới được gỡ.

• Không vô hiệu hóa che chắn: cấm dùng băng dính, dây buộc để vô hiệu hóa công tắc cửa, rèm quang.

• Vùng cấm: kẻ vạch vàng đen quanh máy, chỉ người vận hành được bước vào.

Nội quy chỉ có tác dụng khi có rào chắn vật lý. Với robot và máy dập tự động, hàng rào phải đặt đúng khoảng cách an toàn theo ISO 13857:2019 để tay, chân không với tới vùng nguy hiểm qua mắt lưới hoặc khe hở. Cửa ra vào hàng rào nên có công tắc liên động: mở cửa là máy dừng.

=> Sản phẩm: HÀNG RÀO CÔNG NGHIỆP

Với băng tải, nội quy cần cấm ngồi, đứng hoặc bước qua băng tải đang chạy. Dọc tuyến dài nên có dây giật dừng khẩn cấp. Chi tiết cách chống thao tác sai bằng thiết kế, bạn tham khảo bài poka-yoke là gì.

3.2. Bảo hộ lao động cá nhân theo từng vị trí

Viết “phải mặc bảo hộ đầy đủ” là quá chung, công nhân không biết thế nào là đủ. Nội quy tốt ghi rõ từng vị trí cần món gì, kèm biển hình theo bộ ký hiệu an toàn quốc tế ISO 7010.

Lưu ý: theo hệ thống quản lý an toàn ISO 45001:2018, đồ bảo hộ là lớp bảo vệ cuối cùng. Chuyên gia audit sẽ hỏi bạn đã loại bỏ hoặc che chắn mối nguy chưa, trước khi hỏi công nhân có đeo găng không.

3.3. An toàn điện và tủ điện

Tủ điện mở cửa, dây đi trên sàn và ổ cắm nối chồng là ba lỗi audit hay bắt nhất. Nội quy cần quy định tủ điện luôn đóng, có khóa, dán biển “Nguy hiểm điện” và chỉ thợ điện được mở.

Khoảng không trước tủ điện phải để trống, không xếp hàng hay đặt xe đẩy chắn. Vỏ máy và tủ điện phải được nối đất, kiểm tra định kỳ theo kế hoạch bảo dưỡng của xưởng.

Tủ điện tự lắp bằng tôn mỏng, cánh cửa không kín là nguồn rủi ro chập cháy khi xưởng có bụi kim loại hoặc hơi dầu. Tủ cần đúng cấp bảo vệ cho môi trường đặt tủ và được gia công chắc chắn.

=> Sản phẩm: TỦ ĐIỆN CÔNG NGHIỆP

3.4. Tiếng ồn: khu máy dập, máy nén khí, máy nghiền

QCVN 24:2016/BYT giới hạn mức tiếp xúc tiếng ồn tại nơi làm việc là 85 dBA trong 8 giờ. Khi mức ồn tăng thêm 3 dBA, thời gian tiếp xúc cho phép giảm một nửa. Nếu chưa quen cách đọc chỉ số này, xem bài đơn vị dBA là gì.

Nội quy tại khu ồn cần ghi:

• Bắt buộc đeo nút tai hoặc chụp tai ở mọi vị trí có biển cảnh báo tiếng ồn.

• Không đứng lâu cạnh máy khi không có nhiệm vụ. Luân chuyển vị trí nếu mức ồn vượt ngưỡng.

• Người làm ở khu ồn được đo thính lực trong đợt khám sức khỏe định kỳ.

Nút tai chỉ là giải pháp tạm. Nếu kết quả quan trắc môi trường lao động cho thấy máy dập vượt 85 dBA, hướng xử lý bền vững là cách âm ngay tại nguồn ồn. Bạn có thể tham khảo cấu tạo và thiết kế hộp chống ồn máy công nghiệp trước khi làm việc với nhà cung cấp.

=> Sản phẩm: HỘP CHỐNG ỒN

3.5. Khu vực lưu trữ và sử dụng hóa chất

Dầu cắt gọt, dung môi tẩy rửa, sơn và axit là các hóa chất có mặt ở hầu hết xưởng cơ khí. Rủi ro lớn nhất không phải lúc dùng mà là lúc tràn đổ: trơn trượt, cháy, ngấm xuống nền và ra hệ thống thoát nước.

Quy định bắt buộc tại khu hóa chất:

• Mọi bình chứa có nhãn, phiếu an toàn hóa chất (SDS) bằng tiếng Việt để tại khu vực sử dụng.

• Không để chung hóa chất kỵ nhau, ví dụ axit với chất oxy hóa, dung môi với nguồn nhiệt.

• Thùng phuy, can hóa chất lỏng đặt trên khay chống tràn có dung tích đủ chứa khi thùng bị thủng.

• Có sẵn bộ thấm hút tràn đổ và vòi rửa mắt khẩn cấp gần khu vực.

Dung tích khay không chọn theo cảm tính. Bạn có thể tính theo hướng dẫn trong bài cách tính dung tích khay chống tràn hóa chất, và đối chiếu thêm 12 yêu cầu bắt buộc khi lưu trữ hóa chất nguy hại.

=> Sản phẩm: KHAY CHỐNG TRÀN HÓA CHẤT

3.6. Kho, giá kệ, xếp dỡ và vận chuyển nội bộ

Giá kệ đổ, hàng rơi từ trên cao và xe nâng va người là ba loại tai nạn phổ biến trong kho xưởng. Nội quy kho cần nêu rõ tải trọng tối đa từng tầng kệ, dán ngay đầu dãy kệ.

Quy định nên có trong kho:

• Không trèo lên giá kệ để lấy hàng. Dùng thang có tay vịn hoặc xe nâng.

• Không xếp hàng nhô ra khỏi mép kệ. Kệ bị cong, móp phải dỡ hàng và báo kiểm tra ngay.

• Xe nâng giới hạn tốc độ trong xưởng, bấm còi ở góc khuất. Người đi bộ không đi vào làn xe nâng.

• Xe đẩy tay không chất quá tải trọng ghi trên xe, không chất cao che tầm nhìn.

Rất nhiều xưởng dùng giá tự hàn, không có thông số tải trọng nên không thể ghi con số vào nội quy. Giá kệ có tải trọng thiết kế rõ ràng giúp bạn viết được quy định cụ thể và kiểm soát được.

=> Sản phẩm: GIÁ ĐỂ HÀNG

=> Sản phẩm: XE ĐẨY HÀNG

3.7. Phòng cháy chữa cháy và lối thoát hiểm

Xưởng phải tuân thủ Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 (Luật số 55/2024/QH15), có hiệu lực từ 1/7/2025. Nội quy PCCC thường được ban hành riêng, nhưng nội quy an toàn chung vẫn phải nhắc các điểm cốt lõi.

Các điểm cần có:

• Lối thoát hiểm, cửa thoát hiểm luôn thông thoáng, đèn chỉ dẫn hoạt động. Không khóa cửa thoát hiểm khi có người làm việc.

• Hàn, cắt, mài gần vật liệu dễ cháy phải có giấy phép làm việc nóng và người trực bình chữa cháy.

• Mọi người biết vị trí bình chữa cháy gần nhất và tham gia diễn tập theo kế hoạch.

3.8. Làm việc trên cao và bảo trì nhà xưởng

Thay đèn, sửa mái tôn, vệ sinh ống gió là những việc ít làm nên dễ bị xem nhẹ. Nội quy cần quy định mọi công việc trên cao phải có giấy phép và dây đai an toàn toàn thân.

Không đứng trên ghế, thùng, pallet để làm việc trên cao. Khu vực bên dưới phải căng dây cảnh báo để tránh vật rơi trúng người đi qua.

4. Cách xây dựng và ban hành nội quy an toàn lao động nhà xưởng: 6 bước

Một bản nội quy hợp lệ phải đi qua đúng trình tự, nếu không sẽ không đủ căn cứ để xử lý kỷ luật khi công nhân vi phạm. Dưới đây là 6 bước Cinvico gợi ý cho xưởng sản xuất.

Bước 1. Nhận diện mối nguy theo từng khu vực. Đi một vòng xưởng cùng tổ trưởng, liệt kê máy móc, hóa chất, khu ồn, khu làm việc trên cao. Đây cũng là đầu vào cho việc đánh giá nguy cơ rủi ro theo Điều 16 Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Bước 2. Soạn dự thảo. Dùng mẫu ở Phần 2 làm khung, bổ sung quy định riêng ở Phần 3 cho các khu vực xưởng bạn có. Mỗi quy định viết ngắn, có hành động cụ thể, tránh câu chung chung.

Bước 3. Lấy ý kiến công đoàn cơ sở. Đây là bước nhiều xưởng bỏ qua. Theo khoản 2 điểm a Điều 32 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, không lấy ý kiến Ban chấp hành công đoàn cơ sở cũng bị xử phạt như không có nội quy.

Bước 4. Ban hành và đăng ký. Giám đốc ký quyết định ban hành. Nếu nội dung an toàn nằm trong Nội quy lao động và doanh nghiệp có từ 10 lao động trở lên, nộp hồ sơ đăng ký tới cơ quan quản lý lao động cấp tỉnh trong 10 ngày.

Bước 5. Niêm yết và huấn luyện. Treo bảng nội quy ở cổng xưởng, khu nghỉ và từng khu vực nguy hiểm. Phổ biến nội quy trong buổi huấn luyện an toàn lao động theo Điều 14 Luật An toàn, vệ sinh lao động, có danh sách ký xác nhận.

Bước 6. Giám sát, rà soát định kỳ. Kiểm tra việc chấp hành hằng ngày qua tổ trưởng và đi kiểm tra định kỳ. Cập nhật nội quy mỗi khi có máy mới, hóa chất mới, sau tai nạn hoặc khi luật thay đổi.

Mẹo khi làm bảng nội quy treo xưởng: dùng chữ to, đọc được từ 2 đến 3 m, kèm biển hình. Xưởng có lao động nước ngoài cần thêm bản tiếng Anh hoặc tiếng của họ. Bảng nên làm bằng vật liệu chịu dầu, chịu ẩm để không bong tróc sau vài tháng.

5. Nội quy chỉ hiệu quả khi xưởng có hạ tầng an toàn đi kèm

Đây là lỗ hổng phổ biến nhất ở các xưởng Cinvico từng khảo sát: nội quy ghi rất đúng, nhưng xưởng không có thiết bị để công nhân làm theo. Viết “không để hàng chắn lối đi” mà xưởng không có giá kệ thì hàng vẫn nằm dưới sàn.

Bảng dưới đây ghép từng quy định với hạ tầng cần có. Bạn có thể dùng làm checklist trước đợt audit nội bộ hoặc audit của khách hàng.

Nhiều điều trong bảng trùng với yêu cầu 5S. Nếu xưởng bạn đang triển khai song song, bài 5S trong nhà xưởng sản xuất và checklist chấm điểm giúp gộp hai việc làm một.

Với chủ xưởng đang làm nhà cung cấp cho khách FDI: khi khách đến audit nhà cung cấp, họ chụp ảnh khu máy, khu hóa chất và lối thoát hiểm trước, rồi mới đối chiếu nội quy. Chuẩn bị hạ tầng trước 30 đến 60 ngày là khoảng thời gian an toàn để sản xuất và lắp đặt.

Với EHS Manager chuẩn bị audit ISO 45001:2018 hoặc audit của công ty mẹ: hồ sơ nên có cả nội quy, quy trình, ảnh hiện trường trước và sau khi khắc phục, cùng kết quả đo đạc. Bạn có thể tham khảo thêm cách chuẩn bị trong bài audit ISO 14001 cần chuẩn bị gì, vì nhiều hạng mục môi trường và an toàn được đánh giá cùng đợt.

Cinvico là xưởng gia công kim loại tấm tại 422 Sơn Đồng, Hoài Đức, Hà Nội, vận hành theo ISO 9001:2015, cắt laser dung sai ±0.1mm và chấn gấp ±0.3mm. Xưởng sản xuất theo kích thước thực tế của máy và mặt bằng, kỹ sư khảo sát tận nơi và dựng bản vẽ để bạn duyệt trước khi làm.

Kết luận

Một bản nội quy an toàn lao động nhà xưởng đạt chuẩn cần đủ ba lớp: căn cứ đúng Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 và mức phạt mới của Nghị định 283/2026/NĐ-CP; quy định chi tiết theo từng khu vực rủi ro; và hạ tầng thực tế để công nhân làm theo được. Thiếu lớp thứ ba, nội quy chỉ là tờ giấy treo tường.

Bạn có thể bắt đầu từ mẫu 12 điều ở trên, rồi đối chiếu bảng ở Phần 5 để xem khu vực nào còn thiếu thiết bị. Nếu cần rào chắn máy, cách âm máy dập, khay hóa chất hay giá kệ theo kích thước xưởng, hãy gửi ảnh hiện trạng hoặc bản vẽ mặt bằng qua Zalo 0981.244.688 (Mrs Nhung) để kỹ sư Cinvico tư vấn cấu hình phù hợp. Doanh nghiệp cần đánh giá nhà cung cấp có thể xem trước hồ sơ năng lực Cinvico.